Số 0017
KINH THIỆN SANH TỬ
Hán dịch: Sa môn Chi Pháp Độ (đời Tây Tấn)
Việt dịch: Thích Chánh Lạc
--- o0o ---
Nghe như vầy:
Một thời Chúng Hựu (Thế Tôn) du hóa tại núi Kỳ xà quật, thuộc thành La duyệt kỳ (Vương xá). Bấy giờ cư sĩ Thiện Sanh, bệnh tật nguy cấp, bảo con:
– Sau khi cha mất, con phải hướng sáu phương mà lễ bái.
Cư sĩ Thiện Sanh ngay ngày hôm sau th́ qua đời. Người con bèn cung kính lo việc chôn cất, cúng dường tang sự xong, liền dậy sớm, tắm rửa, mặc áo mới, đứng trên bờ sông lễ bái sáu phương, nói:
– “Tôi cung kính những chúng sanh ở phương Đông, những chúng sanh ấy cũng lễ bái cung kính tôi”. Giáp ṿng các phương Nam, phương Tây, phương Bắc, phương Trên và Dưới, phương nào cũng nói như vậy.
Bấy giờ vào buổi sáng sớm, đức Phật đắp y, ôm bát vừa muốn vào thành th́ thấy con của cư sĩ Thiện Sanh đứng trên bờ sông lễ bái sáu phương, nói như vậy... Chúng Hựu liền đến và hỏi:
– Này con ông cư sĩ, ngươi nghe ai nói mà lại dậy sớm, tắm rửa, mặc áo mới, đứng trên bờ bái yết sáu phương, tự nói lên lời cung kính lễ bái? Lạy các phương xong lại tắm, ngươi cung kính vị pháp sư nào vậy, này Thiện Sanh tử?
Thiện Sanh tử thưa:
– Cha con khi sắp mất, trước có dạy như vậy, cho nên con làm theo, chứ không nghe theo thầy nào cả.
Chúng Hựu bảo:
– Này con ông cư sĩ! Lời nói của cha ngươi không phải là sáu phương này. Vả lại sớm vướng t́nh dục nơi sáu phương, như có hành vi xấu ác, cấu uế của bốn mặt không thể sám hối. Như vậy th́ thân này chết tinh thần sẽ sanh vào trong cơi ác như địa ngục. Phàm con người v́ bốn việc này mà bị lao khổ, cần phải biết rơ.
Những ǵ là bốn?
_ Một là ham thích sát sanh;
_ Hai là ham thích trộm cắp;
_ Ba là tà hạnh dâm dục;
_ Bốn là thích nói dối.
Phật nói kệ tụng về ư nghĩa này:
Sát sanh cùng trộm cắp,
Lừa dối và nói láo,
Chạy theo vợ người khác
Kẻ trí không khen ngợi.
Lại nữa, này con ông cư sĩ! Có bốn việc đưa đến nẻo ác. Những ǵ là bốn?
_ Một là tham dục;
_ Hai là giận dữ;
_ Ba là si mê;
_ Bốn là sợ hăi.
Bài kệ tụng về ư nghĩa này:
Có dục, sân, si, sợ
Không lănh thọ chánh pháp,
Do đó tiếng xấu xa,
Như trăng khuyết không tṛn,
Không dục, sân, si, sợ,
Lại thừa lănh chánh pháp,
Do đó danh tiếng thơm,
Như vầng trăng tṛn đầy.
Lại nữa, này con ông cư sĩ! Có sáu tai hoạ làm tiêu tán tiền tài, đi vào đường ác cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Một là thích rượu, phóng dật;
_ Hai là vào pḥng người khác không đúng lúc;
_ Ba là đam mê cờ bạc;
_ Bốn là đam mê kỹ nhạc;
_ Năm là có bạn ác;
_ Sáu là trễ nải lười biếng.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Uống rượu vào pḥng khác,
Thích bài bạc, ca xướng,
Bạn ác cùng lười biếng
Bậc Thánh không khen ngợi.
Phàm rượu có sáu việc nguy biến cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Làm tiêu hao tiền bạc.
_ Đưa đến bệnh hoạn.
_ Khởi tranh chấp.
_ Sân hận nhiều.
_ Mất tiếng tốt.
_ Hao tổn trí năo.
Đă có những xấu ác này sẽ khiến phế bỏ sự nghiệp, tiền tài chưa đến sẽ không đến, đă đến rồi th́ tiêu hết, vốn liếng có từ trước cũng hao sạch.
Dâm tà có sáu nguy biến cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Không tự bảo vệ được thân ḿnh.
_ Không bảo vệ được vợ con.
_ Không bảo vệ được gia đ́nh quyến thuộc.
_ Do nghi ngờ sanh ra xấu ác.
_ Oan gia có được cơ hội.
_ Các khổ vây quanh.
Đă có điều xấu ác này rồi sẽ khiến phế bỏ sự nghiệp, tiền tài chưa đến sẽ không đến, đă đến sẽ tiêu hết, vốn liếng có từ trước cũng hao sạch.
Vui chơi cờ bạc có sáu nguy biến cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Thắng th́ sanh oán.
_ Thua th́ nổi nóng.
_ Bạn bè th́ lo lắng.
_ Oan gia th́ vui mừng.
_ Vào tù ngục ưu phiền.
_ Mọi người đều nghi ngờ.
Đă có điều xấu ác này rồi sẽ phế bỏ sự nghiệp, tiền tài chưa đến sẽ không đến, đă đến sẽ tiêu hết, vốn liếng có từ trước cũng hao sạch.
Ham mê ca nhạc có sáu nguy biến cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Tâm trí thích múa,
_ Tâm trí thích ca,
_ Tâm trí thích đàn,
_ Tâm trí thích âm điệu,
_ Tâm trí thích trống,
_ Tâm trí thích những việc như vậy.
Đă có điều xấu ác này rồi sẽ phế bỏ sự nghiệp, tiền tài chưa đến sẽ không đến, đă đến sẽ tiêu hết, vốn liếng có từ trước cũng hao sạch.
Bạn ác có sáu nguy biến cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Tập chuyện say sưa mê muội;
_ Tập khiến hôn loạn,
_ Tập theo nẻo buông lung,
_ Tập theo đến quán rượu,
_ Làm quen với kẻ tiểu nhơn,
_ Tập quen với lời nói thô bỉ.
Đă có điều xấu ác này rồi sẽ phế bỏ sự nghiệp, tiền tài chưa đến sẽ không đến, đă đến sẽ tiêu hết, vốn liếng có từ trước cũng hao sạch.
Biếng nhác có sáu nguy biến cần phải biết. Những ǵ là sáu?
_ Ăn no không chịu làm việc,
_ Ăn đói không chịu làm việc,
_ Lạnh không chịu làm việc,
_ Nóng không chịu làm việc,
_ Sáng không chịu làm việc,
_ Tối không chịu làm việc.
Đă có điều xấu ác này rồi sẽ phế bỏ sự nghiệp, tiền tài chưa đến sẽ không đến, đă đến sẽ tiêu hết, vốn liếng có từ trước cũng hao sạch. Bài tụng nói về ư nghĩa này:
Ưa sắc, nhạc, ca múa
Ngày ngủ đêm đi chơi
Bạn ác cùng làm ác
Kẻ ấy tổn hại lớn.
Cờ bạc rượu rối loạn
Theo đuổi vơ của người
Xa hiền gần kẻ ngu
Tổn hại như trăng khuyết
Thân tự kiêu tự đại
Hủy diệt đạo Sa môn
Tà kiến và keo kiệt
Đó là kẻ tà mạn.
Phàm rượu hao tiền của
Ít lợi uống thêm khát
Bệnh rượu thêm nợ nần
Thân nguy loạn mau chóng.
Hoặc v́ rượu kết bạn
Hoặc v́ rượu phạm pháp
Muốn được lợi, tốt đẹp
Với rượu phải lo chừa.
Hoặc ngày như giữ giới
Tối lại trộm tà hạnh
Cũng tại v́ ḷ rượu
Như vậy chớ có thân.
Chẳng theo đúng nóng lạnh
Như cỏ chẳng quư ḿnh
Tinh tấn tu sự nghiệp
Như thế lợi mà hại.
Nếu chịu được nóng lạnh
Như cỏ chẳng quư ḿnh
Tinh tấn tu sự nghiệp
Đă an lại có ích.
Đi xuống của dần tiêu
Đi lên chưa từng tổn
Dốc theo bậc tôn quư
V́ thiện nên được thiện.
Lành lớn được tạo nên
Thành thật tập hạnh lành
Thân thích đều mến ưa
Thờ giới diệt điều ác.
Cho nên cần phải tập
Đă làm rồi lại làm
Cùng thân thích đi lên
Như ngôi vua cao cả.
Lại nữa, này con ông cư sĩ! Có bốn loại giống như bạn nhưng không phải là bạn cần phải biết. Những ǵ là bốn?
_ Hăy chọn lấy vật lạ;
_ Nói lời nịnh hót;
_ V́ muốn làm đẹp mặt ḿnh;
_ V́ ḿnh chỉ bày những lời sai quấy.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Bạn nhằm lấy vật lạ
Nói đẹp để êm tai
Gặp nhau toàn nịnh hót
Lời tà càng hiểm nguy.
Đó chẳng phải là bạn
Người trí không kết thân
Đă biết phải xa ĺa
Như ra khỏi đường xấu.
Bạn hay chọn lấy vật lạ cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Tham chọn lấy vật ấy
_ Cho ít mà mong cầu nhiều.
_ V́ sợ sệt nên theo ḿnh.
_ V́ điều lợi nên theo ḿnh
Bài tụng nói về ư nghĩa này:
Phàm giữ lấy vật lạ
Cho ít mà mong nhiều
Do sợ, lợi nên theo
Kẻ tham lam đúng nhĩa.
Đấy chẳng phải là bạn
Người trí không hết thân
Đă biết nên xa ĺa
Như ra khỏi đường xấu.
Bạn nói lời nịnh hót, cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Nói đời tư kẻ khác
_ Giấu đời tư của ḿnh;
_ Ngoài mặt giả khen tốt;
_ Quay lưng th́ bài xích.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Thích nói đời tư người
Đời tư ḿnh th́ giấu
Ngoài mặt giả khen tốt
Sau lưng lại nói xấu.
Kẻ đó không phải bạn
Người trí không kết thân
Đă biết phải tránh xa
Như ra khỏi đường xấu.
Bạn v́ muốn làm đẹp mặt ḿnh cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Nói việc dở đă qua của người khác;
_ Âm thầm t́m lỗi ở tương lai;
_ Cho mà không thật ḷng;
_ Mong cho người gặp nguy hiểm.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Làm điều không thể làm
Bất lợi nên nói nịnh
Cho nhưng không thật ḷng
Mong người nguy nhờ ḿnh.
Kẻ đó không phải bạn
Người trí không kết thân
Đă biết phải tránh xa
Như ra khỏi đường xấu.
Bạn tà giáo cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Khuyên người sát sanh;
_ Khuyên người trộm cắp;
_ Khuyên người tà dâm;
_ Khuyên người dối láo.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Sát sanh cùng trộm cắp
Dối trá và nói láo
Theo đuổi vợ của người
Khuyên người làm như vậy.
Kẻ đó không phải bạn
Người trí không kết thân
Đă biết phải tránh xa
Như ra khỏi đường xấu.
Lại nữa, này con ông cư sĩ! Có bốn loại bạn v́ ḷng nhân từ sáng suốt, muốn lợi người cần phải biết. Những ǵ là bốn?
_ Một là cùng khổ cùng vui;
_ Hai là cả hai cùng lợi;
_ Ba là v́ hưng thạnh bổn nghiệp;
_ Bốn là v́ ḷng nhơn từ thương xót.
Bài tụng về ư nghĩa này:
An nguy cùng có nhau
Nhằm mục đích thiện lợi
Dốc v́ sự nghiệp bạn
Thương xót dẫn đường chánh.
Những người bạn như vậy
Kẻ trí tập học hỏi
Hăy nên theo kẻ ấy
Lợi ích, không xấu ác.
Bạn cùng khổ cùng vui, nên lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Cho những vật báu của ḿnh;
_ Cho tài lợi đối với vợ con;
_ Cho những vật nhà ḿnh;
_ Nói trung thực nhẫn nhịn.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Cho tài lợi của ḿnh
Có tài lợi cũng cho
Cho tài lợi nhà ḿnh
Nói trung thực nhẫn nhịn.
Những loại bạn như vậy
Kẻ trí tập thân cận
Hăy nên theo kẻ ấy
Lợi ích, không xấu ác.
Bạn có lợi cùng hưởng cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Không nói đời riêng kẻ khác;
_ Không giấu đời tư của ḿnh
_ Gặp nhau nói điều thiện
_ Bài xích lối nói hai chiều.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Không nói đời tư người
Không giấu đời tư ḿnh
Gặp nhau nói điều thiện
Bài xích nói hai chiều.
Những loại bạn như vậy
Kẻ trí tập thân cận
Hăy nên theo kẻ ấy
Lợi ích, không xấu ác.
Bạn cho bổn nghiệp cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ V́ lợi mà hành động;
_ V́ sức lực mà hành động
_ Buông lung th́ can ngăn
_ Lấy điều thiện để nuôi dưỡng.
Bài tụng về ư nghĩa này:
Hành động v́ tài lợi
Dùng sức giúp an ổn
Cắt đứt sự buông lung
Nuôi dưỡng thiện chí bạn.
Những loại bạn như vậy
Kẻ trí tập thân cận
Hăy nên theo kẻ ấy
Lợi ích, không xấu ác.
Bạn nhơn từ thương xót cần lấy bốn việc để biết. Những ǵ là bốn?
_ Dạy khuyên đứng vững để thành tựu đức tin;
_ Dạy khuyên đứng vững để thành tựu giới;
_ Dạy khuyên đứng vững để thành tựu văn;
_ Dạy khuyên đứng vững để thành tựu thí.
Bài tụng nói về ư nghĩa này:
Đạo tín, giới, văn, thí
Hằng đem khuyến hóa người.
KINH THIỆN SANH TỬ
|